17 gündür süren İran’daki eylemler hakkında ne biliyoruz? "2 bin ölü var"

İran’da protestolar 17. gününde. İranlı bir yetkili 2 bin’den fazla kişinin öldüğü öne sürdü. İnternetin de 100 saati aşkın süredir kesik olduğu ülkede neler oluyor, neler biliyoruz?

İran’da rejim karşıtı gösterilerin 17. gününe girildi. Tahran yönetiminin protestolara müdahalesiyle ölenlerin sayısında tam netlik sağlanamazken, Reuters’a konuşan bir İranlı yetkili, protestocu ve güvenlik görevlileri dahil yaklaşık 2 bin kişinin yaşamını yitirdiğini söyledi. Yetkili ölümlerle ilgili “teröristleri” suçladı. 10 bin 721 kişininse gözaltına alındığı gösterilerde son durum ne?

NE BİLİYORUZ?

İNTERNET 100 SAATİ AŞKIN SÜREDİR KESİK

Ülkede protestolar dün gece de devam ederken, muhalif aktivistler yüzlerce protestocunun öldüğünü iddia ederken devlet yayın kuruluşları ise 100’ü aşkın güvenlik personelinin öldüğünü savundu. Ölü sayılarının doğrulanması zorlaşırken Reuters’a konuşan bir İranlı yetkili yaklaşık 2 bin kişinin öldüğünü söyledi.

Ülkedeki internet kesintisinin 108 saati aştığı belirtildi. İran’la uluslararası telefon bağlantısının ise 13 Ocak itibariyle tekrar sağlandığı açıklandı. 

BİR PROTESTOCU İDAM EDİLEBİLİR

İngiliz haber kuruluşu BBC, protestolar sırasında tutuklanan Efran Sultani adlı 26 yaşındaki bir prostestocunun idama mahkum edildiğini ve 14 Ocak Çarşamba günü idamın gerçekleşeceğini öne sürdü. Tutuklu Sultani’nin davasını takip eden insan hakları kuruluşlarının “bu kadar hızlı ilerleyen bir dava görmedikleri” belirtildi.

İran Başsavcısı Muhammed Muvahhidi, protesto eden herkesin “Allah’ın düşmanı” olarak değerlendirilebileceğini söylemişti. Bu ithamın İran hukukunda cezası ise idam. Bu durumun protestocular aleyhinde hızla kullanılabileceği öne sürülüyor.

HAMANEY’DEN REJİM YANLISI GÖSTERİYE TEBRİK

Başkent Tahran’da rejim destekçileriyse İnkılab Meydanı’nda boy gösterdi. İran bayrakları sallayarak rejime destek gösterilerine binlerce kişi katıldı. Göstericilerin son dönemde yaşanan şiddeti kınadığı belirtildi.

İran dini lideri Ali Hamaney, rejim destekçilerinin gösterilerine katılanları tebrik ederek, protestoları ABD’ye uyarı olarak nitelendirdi.

Sosyal medya platformu X üzerinden yapılan paylaşımda Hamaney, “Büyük İran milleti; kendisini, azmini ve kimliğini düşmanlara gösterdi. Bu, Amerikalı siyasetçilere aldatmacalarını durdurmaları ve hain piyonlarına güvenmemeleri yönünde bir uyarıydı” ifadelerini kullandı.

TAHRAN ABD VE İSRAİL’İ SUÇLADI, ABD VE İSRAİL TEYAKKUZDA

Tahran yönetimi rejim karşıtı protestolarla ilgili özellikle ABD ve İsrail’i hedef aldı. 

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, ABD Başkanı Donald Trump’ın müdahale tehditlerine gönderme yaptı, “Trump’ın müdahale mesajından sonra protestolar müdahaleye bahane olsun diye kanlı bir hal aldı” dedi.

İran Dışişleri Bakanı ABD’nin müdahale tehditlerine karşılık da verdi, “Savaşa da hazırız diyaloğa da” diye konuştu. Al Jazeera’ya konuşan Arakçi “eğer Washington askeri seçeneği test etmeye çalışırsa ki daha önce de test edilmişti, biz buna hazırız” dedi.

Beyaz Saray Basın Sekreteri Karoline Leavitt Fox ise İran’ın kapalı kapılar ardından Trump’a farklı mesajlar gönderdiğini söyledi. Leavitt, “Trump İran’da diplomasiden yana ancak askeri seçenek de masada” diye konuştu.

İsrail’den yapılan açıklamada protestoların İran’ın iç işi olduğu belirtilirken olası bir ABD müdahalesine karşı da teyakkuzda olunduğu belirtildi.

TRUMP’IN YENİ İRAN YAPTIRIMINA, ÇİN’DEN TEPKİ

Protestolar 17. gününe girerkenABD Başkanı Donald Trump’tan İran’a karşı bir ekonomik hamle geldi.

Sosyal medya hesabı Truth’tan duyurduğu yaptırımda Trump, İran’la ticaret yapan ülkelere yüzde 25 ek gümrük vergisi uygulayacağını söyledi. ABD Başkanı “Bu emir nihai ve kesin” ifadelerini kullandı.

Ek gümrük yaptırımına Çin’den hızlı tepki geldi. Çin Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada “ticaret savaşının kazananı yoktur ve Çin meşru haklarını ve çıkarlarını kararlılıkla koruyacaktır” denildi.

“İRAN’I DERHAL TERK EDİN”

Protestolar devam ederken çeşitli ülkelerden vatandaşlarına İran’ı terk edin çağrısı gelmeye başladı. Önce ABD, sanal Tahran elçiliği aracılığıyla vatandaşlarına ülkeden ayrılın çağrısı yaptı bulundu. 

ABD’nin ardından ardından İsveç ve Avustralya da bu çağrıyı kendi vatandaşları için yineledi.

 Çin ise bu çağrıyı yapmazken “Çin vatandaşlarının güvenliği için gerekli önemleri alacağız” açıklaması yapıldı.

Kaynak