Enflasyon düştü ama orta sınıf yok oldu: “Testere Adam”ın ekonomi şoku
Arjantin Devlet Başkanı Javier Milei’nin iktidara geldiği Aralık 2023’ten bu yana uyguladığı radikal ekonomi programı, ülkeyi ve uluslararası finans çevrelerini ikiye bölmüş durumda.
Bir yanda yüzde 211’lerden yüzde 30’lara gerileyen enflasyon ve yıllar sonra elde edilen bütçe fazlası gibi çarpıcı makroekonomik başarılar yer alıyor. Diğer yanda ise kemer sıkma politikalarının neden olduğu derinleşen yoksulluk, eriyen maaşlar, kapanan işletmeler ve artan işsizlik gibi ağır bir toplumsal bedel bulunuyor.
Milei, ara seçimlerde elde ettiği zaferin ardından serbest piyasa reformlarını hızlandıracağını açıklarken, ekonominin geleceğine dair en kritik tartışma Arjantin pesosunun akıbeti etrafında şekilleniyor.
MAKREKONOMİK BAŞARI, TOPLUMSAL BEDEL
Alman Friedrich Naumann Vakfı’ndan araştırmacı Karl-Heinz Paque, Arjantin’deki değişimi “gerçek bir yapısal kırılma” olarak niteliyor.
Paque, on yıllardır “devlet sosyalizmi ve yolsuzlukla” anılan ülkenin, Milei’nin başkanlığıyla bu döngüyü kırdığını savunuyor. Paque’nin değerlendirmesine göre, kamu harcamalarında yapılan keskin kesintiler ve piyasa ekonomisine geçiş, kısa ama sert bir resesyonun ardından son aylarda yüzde 6’ya yakın reel büyüme oranlarıyla dinamik bir ekonomik toparlanma sağladı. Paque, enflasyonun yıllık yüzde 210’un üzerinden yüzde 40’ın altına gerilemesini ve bütçenin gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 0,4’ü oranında fazla vermesini “dikkate değer bir başarı” olarak tanımlıyor.
Ayrıca, Uluslararası Para Fonu’nun (IMF) dış ticaretin açılması yönündeki baskısının, Milei’nin pesoyu istikrarlı bir ödeme aracı olarak yeniden konumlandırmasına yardımcı olduğunu belirten Paqué’ye göre Arjantin, bir zamanların “sorunlu çocuğu” iken, artık “örnek öğrenci” olma potansiyeli taşıyor. Fakat The Guardian gazetesinin haberi, madalyonun diğer yüzünü, yani reformların halk üzerindeki yıkıcı etkisini gözler önüne seriyor.
Milei’nin “şok terapisi” ile federal harcamalar kesilmiş, ücret ve emekli maaşları dondurulmuş ve mali teşvikler kaldırılmış durumda. Bu politikalar sayesinde enflasyon düşse de ortalama gelirler ve alım gücü büyük oranda geriledi. Yoksulluk oranı yüzde 50’nin üzerine çıktıktan sonra son dönemde yüzde 31,6’ya gerilese de halkın büyük bir çoğunluğu geçim sıkıntısı çekiyor.
