Kadınlar toprakla güçleniyor… Tarımda kadınların üretim hikâyeleri çoğalıyor

Şevval AYDOĞAN

Oluşturulma Tarihi: Mart 08, 2026 04:00

Kadınların tarım sektöründeki rolü son yıllarda girişimcilik, eğitim programları ve sürdürülebilir üretim modelleriyle daha görünür hale geliyor. ABD’deki kariyerini bırakarak Burdur’daki ata toprağına dönen susuz tarım uzmanı Dr. Ece Aynur Onur, kurduğu kadın kolektifiyle üretime yeni bir model kazandırdıklarını belirterek, “Son üç yılda 210 kişiye susuz tarım konusunda rehberlik ettik, eğitim alan 12 kişi kendi markasını kurdu” dedi.

Tarım sektöründe kadınların emeği üretimin birçok aşamasında önemli bir yer tutuyor. Türkiye’nin farklı bölgelerinde kadınlar; tarlada üretimden hasada, hayvancılıktan gıda işleme süreçlerine kadar pek çok alanda aktif rol alıyor. Son yıllarda ise tarımda kadın girişimciliğini destekleyen projeler, eğitim programları ve kooperatif çalışmalarıyla kadınların üretimdeki varlığı daha görünür hale geliyor. Türkiye Ziraat Odaları Birliği’nin (TZOB) verilerine göre 2024 itibarıyla Türkiye genelinde 754 ziraat odasına kayıtlı 956 bin 643 kadın çiftçi bulunuyor. Kırsalda yürütülen eğitimler, sürdürülebilir üretim modelleri ve kurumsal destek programları, kadınların hem üretime hem de tarımsal girişimciliğe katılımını artırmayı hedefliyor. Bu kapsamda farklı bölgelerde hayata geçirilen projeler, kadınların tarım sektöründeki rolünü güçlendirmeye yönelik örnekler sunuyor. Bu örneklerden biri de Burdur’da tarım yapan susuz tarım uzmanı Dr. Ece Aynur Onur’un verdiği eğitimler.

Ece Aynur Onur

ABD’DEN BURDUR’A TARIM İÇİN GÖÇTÜ

Dr. Onur, 2017 yılında uzun yıllar yurdışında sürdürdüğü akademik ve profesyonel kariyerinin ardından ABD’den ata toprağı Burdur’un Karamalı ilçesine bağlı Kayalı Köyü’ne döndü. Memleketinde Toprağın Melekleri adında bir kadın kolektifi kurarak girişimci oldu. Dr. Onur aynı zamanda kentte kuraklıkla etkin mücadele için 7 yıldır susuz tarım çalışmaları yapıyor ve 3 yıldır da eğitimler veriyor.  Dr. Onur ile köyünde yaptığı susuz tarım çalışmalarını ve kadın kolektifini konuştuk. Sözlerine, “3 yılda 210 kişinin yurtdışından ya da büyük kentlerden köye dönerek susuz tarım yapmasına rehberlik ettik” diye başlayan Dr. Onur, “Eğitim verdiğimiz kişilerden 12’si tescilli markasını kurdu. Bu eğitimi alıp hayatını değiştiren beyaz yakalılar, uzman hekimler, akademisyenler, mühendisler oldu” dedi. Susuz tarım yöntemine bölgedeki ilginin nasıl olduğunu sorduğumuz Dr. Onur, bu yöntemin geleneksel çiftçide karşılığını bulmadığının altını çizerek, “Çiftçilerimiz maalesef var olan tarım alışkanlıklarından vazgeçmek yerine toprağından vazgeçmeyi seçiyor. Ama bu eğitimi alan kişiler, toprağın kendi kendini onarma kapasitesini anlayan, bu işin sürdürülebilir olması gerektiğini düşünen ve kendi hayatlarına dönüştürmek isteyen insanlar” dedi.

VERİMİ ARTIRIYOR

Susuz tarım modelinin toprağın verimine katkılarından  da bahseden Dr. Onur, şöyle anlattı: “Normalde şu anki tarım modelinde tarım yapılırken toprağın verimi yavaş yavaş düşer, ama susuz tarım toprağın organik materyal seviyesini seneler içerisinde artıran, toprağın bereketini artıran bir tarım modeli.” Tarımda kadının emeği şüphesiz ki büyük. Dr. Onur, bölgedeki deneyimlerini ve kadınların kendi topraklarına sahip olma süreçlerini ise şu sözlerle anlattı: “Tarlada en büyük emekçiler kadınlar ama kocasının, babasının abisinin tarlalarında çalışıyorlar. Susuz tarımla gelir elde eden kadınlar şimdi küçük tarlalar, bahçeler almaya, tapulu arazilerine sahip çıkmaya başladılar. Hatta kolektifte beraber çalıştığımız kadınlardan bazıları dışarıdan ortaokulu bitirdi, bu sene üniversiteye hazırlanıyor.”

‘FİNANSAL OKURYAZARLIĞI GÜÇLENDİRMEK GEREK’

Alarko Tarım Grubu İnsan ve Organizasyon Direktörü Tuğçe Yılmaz ile de tarım sektöründe kadın emeğinin görünürlüğünü ve bu noktada kurumsal şirketlere düşen görevi konuştuk. Yılmaz, tarımda kadın emeğinin yalnızca üretimde değil, kooperatiflerde ve girişimcilikte biraz daha görünür hale geldiğini ancak bu görünürlüğün hâlâ yeterli olmadığı görüşünde. Bugün Türkiye’de istihdam edilen her 10 kadından 1.8’inin ve her 10 erkekten 1.2’sinin tarım sektöründe çalıştığı bilgisini veren Yılmaz, kayıtdışı çalışma, sosyal güvenceye erişim eksikliği ve kırsalda sınırlı ekonomik fırsatların kadın emeğinin görünmez kalmasına neden olduğunu söyledi.

Bu noktada kurumsal şirketlere düşen paya değinen Yılmaz, “Kadınlara güvenceli istihdam sağlamak, mesleki eğitim ve girişimcilik fırsatları sunmak bu dönüşümün en önemli adımları. Kadın üreticilerin özellikle finansmana erişimi, modern üretim teknolojilerine erişimi ve yatırım kaynaklarına ulaşımı çoğu zaman sınırlı kalabiliyor. Bu nedenle teknolojiye erişimi artıran ve finansal okuryazarlığı güçlendiren destek programları büyük önem taşıyor. Alarko Tarım olarak yatırım yaptığımız bölgelerde kadınlara sigortalı ve sürdürülebilir iş imkânı sunmanın yanı sıra, hem bireysel hem de kurumsal anlamda gelişim imkânları sağlıyoruz” dedi.