Milyonları ilgilendiriyor: Elektrikte eski sayaçlar tarih oluyor! Peki faturalar ne olacak?

Türkiye genelinde elektrik sayaçları dijitalleşiyor. 1 Mart tarihinden itibaren mevcut sayaçların akıllı sayaçlarla değiştirilmesi öngörülüyor. Süreç ilk etapta kademeli olarak başlayacak. Elektrik sayaçlarının dijitalleşmesi abonelere birçok kolaylık da sağlayacak. Peki uygulama faturalara nasıl yansıyacak? Elektrikte akıllı sayaç nedir? Sayaçları değişecek aboneler ücret ödeyecek mi?

‘İLK ETAPTA 4 MİLYON KİŞİYİ ETKİLEYECEK’

Elektrikte yeni dönemin şifrelerini milliyet.com.tr’ye açıklayan Enerji Uzmanı Altuğ Karataş, söz konusu uygulamanın 4 büyük avantajını tek tek anlattı. Karataş’ın açıklamaları şu şekilde: “Milli Akıllı Sayaç Sistemi’nin (MASS) uygulanmaya başlanacağı tarih 1 Mart 2026. Kademeli bir geçiş olacak, ilk başta yıllık tüketimini 10.000 kilowatt’ı (10 megawatt) aşan aboneler akıllı sayaç sistemine geçip sayaçları mekanikten dijitale çevrilecek.

4 kişilik bir ailenin Türkiye’de ortalama yıllık tüketimi 3 ile 5 megawatt saat. Burada sınır 10 megawatt saatti. İlk başta hanelerin çoğu bu kapsamın içerisinde girmeyecektir. Büyük villalar, küçük işletmeler, ticarethaneler, sitelerin ortak alanları gibi normal bir hanenin iki üç katından daha fazla elektrik tüketenler yıllık bu kapasitenin üzerine çıkıyorsa onların sayaçları dijital akıllı sayaçlarla değiştirilecek. Bu da Türkiye’deki yaklaşık 20 milyonun üzerindeki elektrik aboneliğine baktığımızda aşağı yukarı 4 milyon sayacı ilgilendiren bir durumdur.

‘İLK YIL HANELERİ ETKİLEMEYECEK’

İlk başta ortak pano alanlarının olduğu yerlerde mevcut pano ve elektrik altyapısı daha gelişmiş olan yerlerde bu değişiklik olacak. EPDK’nın sonrasında karar çıkarması gerekiyor. EPDK ilk 1 yılda daha büyük kapasiteli ortak pano alanının olduğu yerlerdeki değişimi bitirdikten sonra ikinci bir karar alıp 10 megawatt’ın altındaki abonelerde değişim sağlanacaktır. İlk yıl haneleri etkilemeyecektir.

‘HATALI OKUMA TARİH OLUYOR’

Hanehalkı ile ilgili de korkulacak bir durum yok bu arada. Dijital sayaca geçildiğinde bunun bazı avantajları olacak. Dijital sayaç ne demek? Birincisi doğru ve gerçek zamanlı veri alınacak. Hatalı okuma tarihe karışacak. Dağıtım firmalarının sahaya gelen personellerine göre 40 günde okuma, 20 günde okuma gibi değişimler oluyordu. Bazen faturalar yüksek bazen düşük oluyordu. Artık tam zamanında gerçek veri alınarak okuma olacak.

‘ENERJİ TASARRUFU İMKANI SAĞLANACAK’

İkinci olarak tüketicinin bilinci artacak. İnsanlar bunu dijital sistemlerden takip etmeye başlayınca bir su ısıtıcısının çalıştığı anda 2.4 kilowatt, bir buz dolanı çalıştığında 0.3 kilowatt elektrik tükettiğini görecek. Bilinçlenerek enerji tasarrufu imkanı çıkacak.

Bir otomobilde yakıt tüketimini dijital olarak ekrandan görebiliyorsunuz. Araba hızlandığında tüketiminizi artıyor. Uygun kullandığınızda tüketiminiz düşüyor. Bunu görünce siz sürüşünüzü, hızınızı azaltabiliyorsunuz. Çünkü önünüzde dijital göstergeden bunu anlık takip edebiliyorsunuz. Aynen otomobillerdeki yakıt izleme sistemi gibi elektrikte de vatandaş bunu görüp kendi tüketimindeki ekonomik durumları ortaya çıkarabilir.

Üçüncü bir diğer avantaj ise şebekenin yönetimidir. Bu çok önemlidir. Elektrik dağıtım firmaları aylık topladığı fatura verileri üzerinden genel bir tahmin yapıyor. Şimdi saniyelik veri akacak. Böylece gündüz saatlerinde ne kadar elektrik tüketiliyor, gece saatlerinde ne kadar elektrik tüketiliyor? Gün içinde nasıl bir elektrik tüketim karakteristiği var? Bunu görebilecekler. Artık elektrikli araçlar kullanılıyor. Bunlar da şarj ediliyor. Ne zaman daha çok devreye giriyor, elektrik tüketimini ne zaman artırıyor? Dağıtım firmaları bu verilere sahip olduğunda bunu yönetmeyle ilgili aksiyon geliştirecek. Bu, Enerji Bakanlığı’nın da aksiyonunda önemli kararlar almasını sağlayacak. Çünkü her şey dijital veri olacak önlerinde duracak.

‘ELEKTRİK ARIZALARI DAHA HIZLI GİDERİLECEK’

Dördüncü avantaj da hızlı arıza tespitidir. Normalde arıza olduğu zaman elektriğiniz kesiliyor, dağıtım firmasını arıyorsunuz, fiziki olarak biri gelip arızayı gideriyor ve elektriği açıyor. Dijital sayaçlarla arızanın olduğunun bilgisi otomatik olarak verilecek. Belki siz evden yokken bir arıza gerçekleşti. Haberiniz yok ve dağıtım firması dijital sayaçlarla bunu görüp önlemini alabilecek. Arıza tespitinin hızı artacak, okumaların hızı artacak.

‘ENERJİ VERİMLİLİĞİNİ ARTIRACAK’

Enerji verimliliği olarak da vatandaş elektrik tüketimini çok daha detaya inerek gördüğü zaman bunu dijital izleyebildiği zaman kendi içinde bir enerji verimliliği planlaması yapabilir. Elektrik tüketimi yüksek ürün kullanıyorsa ve bunun farkında değilse artık dijital izlenim yaptığında cihazla ilgili bir problem varsa ortadan kaldırabilir veya verimliliğini artırabilir. Dijital akıllı sayaç sistemleri enerji verimliliğini artırır.

ABONELERDEN SAYAÇ YENİLEME ÜCRETİ ALINACAK MI?

EPDK’nın açıklamasına göre bu dijital sayaca geçişte ortaya çıkacak maliyetler dağıtım firmalarının bütçelerinden karşılanacak. Vatandaş bu değişim için cebinden para ödemeyecek. Vatandaşın faturasına yansıması olmayacak. EPDK dijital sayaçların değişim maliyetini de şeffaf bir şekilde kamuoyuna açıklayacak. Dolayısıyla vatandaşın cebine yansıyan bir şey yok.

SAYAÇ OKUMA BEDELİ KALKACAK MI?

Bu uygulama mevcutta var. Fiziki olarak biri sahaya gelip ölçüyor ve bunun maliyeti var. Dijital sayaca geçildiği zaman personelin fiziki olarak gelmesiyle oluşacak maliyet azalacak. Dağıtım firmalarının ciddi bir dijital sayaç maliyeti var. Bunların yazılım maliyeti ve işletme anlamında maliyeti olacak. Sayaç bedeli ya da faturadaki herhangi bir bedelin kaldırılması, azaltılması ve artırılmasıyla ilgili kararı verecek kurum EPDK’dır. Sistem devreye girdikten sonra EPDK bir karar verecektir.

ELEKTRİK KESİNTİLERİ AZALCAK MI?

Hatalı fatura okuma artık kalkıyor. İnsan ortadan kalkıyor. Artık birisi gelip okumayacağı, dijital olarak alınacağı için kalkıyor. Fatura kesim dönemlerindeki farklılık ortadan kalkacak. Bazen 35 gün bazen 30 gün fatura çıkabiliyor. Vatandaş bilmediği için faturaya da itiraz edebiliyor. Artık sürekli 1 aylık fatura kesilecek. Vatandaşın bile arızdan haberi olmadan dağıtım firması bunu görüp giderilmesini sağlayabilecek.”