Rusya-Ukrayna Savaşı’nda 4 yılda neler yaşandı?
24 Şubat 2022’de başlayan Rusya-Ukrayna Savaşı, ABD’nin arabuluculuğuyla barış çabalarına rağmen devam ediyor. Trump’ın 2025’te başkanlık koltuğuna yeniden oturmasıyla hızlanan diplomasi trafiği, İstanbul, Abu Dabi ve Cenevre’de süren görüşmelerle bir barış anlaşması zemini arıyor. Ama geride kalan 4 yılda neler olmuştu, işte ayrıntılar…
RUSYA-UKRAYNA SAVAŞI 4. YILINDA
Rusya ve Ukrayna arasındaki savaş aslında 2022’de başlamamıştı. 2014’te başlayan ve Kırım başta olmak üzere Doğu Ukrayna’nın Rusya tarafından işgal edilmesiyle iki ülke arasındaki bağlar kopmuş, 2015’ten itibaren süreç 29 ayrı ateşkesle dondurulmuştu. 2021’den itibaren tırmanmaya yeniden başlayan gerginlik, 2022’nin Şubat ayında tavan yapmış ve 24 Şubat 2022’de Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Ukrayna’nın “silahsızlandırılması” ve “Nazilerden arındırılması” amacıyla “özel askeri operasyon” başlattığını duyurarak savaşın başlangıcını duyurmuştu. Rus birliklerinin hızla Kiev’e girmesi dünya çapında beklenirken bu gerçekleşmemiş, Kiev’e kadar ilerlemeye çalışan Rus birlikleri Nisan ayında bölgeden çekilmişti.
Savaş, Ukrayna’nın işgale direnmesiyle çıkmaza girmiş, toprak kazançları iki taraf için belirli bir seviyeyi geçememişti.
Rusya, Avrupa’nın en büyük nükleer santrali Zaporijya’yı 4 Mart 2022’de ele geçirdiğini açıklamıştı. Tesis, savaş boyunca defalarca güç kaybı yaşayarak nükleer felaket korkularını tetikledi. Aynı ay iki ülke arasında ilk diplomatik temas kurulmuş, Antalya ve İstanbul’da barış görüşmeleri yapılmıştı. Ukrayna, İngiltere’nin ısrarıyla olduğu iddia edilen bir kararla süreçten çekildi.
Temmuz 2022’de iki ülke Karadeniz Tahıl Koridoru Anlaşması’nı İstanbul’da imzalamış ve yan bu anlaşma Temmuz 2023’e kadar yürürlükte kalmıştı.
2022’nin Eylül ayına gelindiğinde Rusya, Doğu Ukrayna’daki Donetsk, Luhansk, Zaporijya ve Herson bölgelerini ilhak ettiğini duyurdu. Ukrayna Devlet Başkanı Zelenski, yanıt olarak NATO üyeliği başvurusu yapmış ve ilhakları geçersiz sayan bir kararname imzalamıştı.
PRİGOJİN İSYANI
Savaşın devam ettiği 2023 yılına damgasını vuran isimlerden biri Rusya’nın Wagner Grup paralı asker gücünün lideri Yevgeny Prigozjin oldu.
Prigojin,Rusya’nın Ukrayna’daki işgalinde önemli bir rol oynuyordu. Wagner grubuna özellikle hapishanelerden binlerce üye alan Prigojin daha sonra savaşı yöneten komuta kademesiyle açıktan sorun yaşamaya başladı. Moskova’ya isyan bayrağını açan Wagner ve Prigojin, Ukrayna’yı terkederek Moskova’ya yürümeye kalktı. “Vatana ihanet”, “silahlı isyan girişimi” ve “ülkeyi arkadan bıçaklamakla” suçlanan Prigojin, Belarus Devlet Başkanı Aleksandr Lukaşenko ile yaptığı görüşmelerin ardından güçlerinin Moskova’ya yürüyüşlerini durdurup askeri kamplara çekileceğini duyurdu. Prigojin, Moskova’ya sadece 200 kilometre uzaklıkta olduğunu iddia etse de isyanını durdurup Belarus’a sürgüne gitmesine izin verildi.
Daha sonra Belarus’tan Rusya’nın St. Petersburg kentine geçen Prigojin’i Moskova’ya götürecek uçak düşmüş ve isyancı Prigojin hayatını kaybetmişti. Suikast iddiaları gündemden düşmese de uçağın neden düştüğü hala tam olarak aydınlatılabilmiş değil.
BİR DURAĞAN BİR HIZLANAN SAVAŞ
Tekrardan durağanlaşan savaş 2024 yazında yeniden alevlenmiş, Ukrayna, Rusya’nın Kursk bölgesine sınır ötesi bir harekat başlatmıştı. Rusya bu bölgeyi geri aldığını duyurmuş ve ayrıca Kuzey Kore’den gelen bazı askerlerin Rus güçleriyle beraber savaştığı ifade edilmişti.
Cephelerin çoğu zaman kilitlendiği savaşta insansız hava araçları önemli roller oynamış, özellikle Ukrayna güçlerinin kullandığı Bayraktar droneları uluslararası basında geniş yer bulmuştu. Rusya ve Ukrayna ordularında sadece drone kullanımıyla görevli özel kuvvet birimlerini kurduklarını açıklamıştı.
BEYAZ SARAY’DA “MİNNETAR DEĞİLSİN” KRİZİ
Donald Trump’ın 2024 ABD Seçimlerini kazanması savaş için bir dönüm noktası olmuş, Trump seçim vaatleri arasında savaşı durdurmayı sıklıkla dile getirmişti. Ocak 2025’te göreve başlayan Trump, 28 Şubat’ta Beyaz Saray’da Ukrayna Devlet Başkanı Zelenski’yi konuk etmiş ancak bu ziyaret diplomatik bir krize dönüşmüştü.
Trump, Başkan Yardımcısı JD Vance ve Ukrayna Devlet Başkanı Zelenski arasında kameralar önünde tartışma çıkmış, Zelenski kıyafetinden dolayı eleştirilmiş ve “minnettar olmamakla” itham edilmişti. Gerilen ilişkiler, Nisan ayındaki maden ve yatırım anlaşmalarıyla düzelmiş ve bir barış anlaşması için kulisler yapılmaya başlanmıştı.
SAVAŞIN GÖTÜRDÜKLERİ
Savaş 4 yılı geride bırakırken çatışmalar nedeniyle yaklaşık 5.9 milyon insanın Ukrayna’dan göç ettiği belirtiliyor. Rusya ve Ukrayna’dan toplamda 984 bin ile 1 milyon 400 bin arasında insanın yaşamını yitirdiği belirtiliyor.
Taraflar barış müzakereleri için özellikle 2026 yılıyla beraber sıksık bir araya gelmeye başladı. İsviçre’nin Cenevre kentinde yapılan görüşmelerde henüz sonuç alınamasa da toprak sorunları ve diğer hususların görüşüldüğü belirtiliyor.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Müşaviri Vladimir Medinskiy, Rusya, ABD ve Ukrayna arasında krizin çözümüne ilişkin Cenevre’de yapılan üçlü görüşmelerin zorlu geçtiğini belirterek, yakında yeni tur görüşmelerin yapılacağını söyledi.
